National News » कुनै ठूलो कारण हुनुपर्दैन फुट्नका लागि, सानो घटना केही भयो कि नेपालको कम्युनिष्ट पार्टी विभाजित भइहाल्छ। ( भिडियो तथा समाचार)

---

१४ सालमा काठमाडौंमा भएको पर्टीको दास्रो अधिवेशनवाट केशरजंग रायमाझी महासचिवमा निर्बाचित भए । तर, पर्टीको लाईन भने पुष्पलालककै परित भयो । पुष्पलाललाई एक्ल्याउने खेल सुरु भयो । १७ सालमा राजावादी रायमाझीले तत्कालिन राजा महेन्द्रको निर्दलीय व्यवश्थालाई स्वीकार गरेपछि पर्टीमा भाँडभैलो मच्चियो । पुष्पलाल नेतृत्वको समूहले रायमाझीलाई पर्टीबाट निष्कासन गरे । यहीवाट सुरु भयो फुट श्रृंखला । पुष्पलालको विरुद्ध केही युवाहरु उत्रिए । जसका बाबजुद २०२७ सालमा झापा विद्रोह भयो । जसको जगवाट सीपि मैनालीको नेतृत्वमा नेकपा माले गठन भयो । ३५ सालमा नेमपा माले र नेकपा माक्र्सवादीबीच एकता भयो । र नेकपा एमाले बन्यो । एमालेवाट फेरि वामदेव गौतमको नेतृत्वमा पर्टी फुट्यो र मिल्यो पनि ।

संविधानसभाकै विवादकाबीचबाट भारतमा भएको पार्टीको चौथो अधिवेसनवाट मोहनक्रिम सिंहले नयाँ पर्टी घोषण गरे । जसमा अहिले एमाआवादीवाट फुटर गएका मोहन वैद्य, अहिलेका जनमोर्चाका नेता चित्रबहादुर केसी, निर्मल लामा, लगायतका थिए । जु पर्टीको नाम नेकपा चौम राखियो । चौममा पनि सिंहमाथि कारवाही भयो । त्यसपछि पनः निर्मल लामाको समूह र सिंहको समूह फरक फरक भयो । फुट्यो ।

यस्तै यस्तैकाबीचवाट पर्टी समूह समूहमा चलिरह्यो । लामो समय पर्टीको अधिवेशनसम्म पनि हुन सकेन । २०४१ सालमा भारतमा नै चौमको पाँचौ अधिवेशन भयो । जहाँवाट नयाँ पर्टीको नाम नेपा मसाल राखियो । महामन्त्री मोहन वैद्य भए । निर्मल लामाको समूहले भने चौमलाई नै निरन्तरता दियो । उतिबेला नेकपा मसालले चारित्रिक कारणले कारवाही गरियो । विवादकैबीचवाट तत्कालिन महामन्त्री वैद्यले राजिनामा दिएपछि पुष्पकमल दाहाल महामन्त्री भए । उनी अहिले एकीकृत नेकपा माओवादीका अध्यक्ष छन् ।

मसालसहित निर्मल लामाको नेकपा चौम, रुपलाल विकको सर्वहारावादी श्रमिक संगठन र क्रान्तिकारी मसालबीच एकता अधिवेशन भयो । ४८ सालमा काठमाडौंमा भएको उक्त अधिवेशनवाट दहालको नेतृत्वमा नेकपा एकताकैन्द्र स्थापना भयो । दाहालको प्रस्तवमा जनयुद्धको कार्यनीति पारित भयो । फेरि यसै विषयले विवाद झन् चर्कियो । पार्टी भित्र तत्काल जनयुद्धमा जाने किनजाने भन्ने विवाद चरमोत्कर्षमा पुगेपछि स्खलन स्वरुप २०५१ सालमा नेकपा माओवादीको जन्म भयो । ५२ सालवाट उसले जनयुद्धको थालनी गर्यो । यसबीचमा एकता केन्द्र र मसालबीच एकिकरण भयो । उनीहरुबीच फेरि फुट भयो । अहिले नेकपा एकताकेन्द्रका नारायणकाजी श्रेष्ठ नेकपा माआवादीमा मिसिए । तत्पश्चात पर्टीको नाम एकीकृत नेकपा माओवादी भयो । श्रेष्ठ अहिले एकीकृत नेकपा माआवादीका उपाध्यक्ष छन् । यसबीचमा पनि धेरै साना ठूला फुट जुटका घटना भए । एकीकृत माओवादीवाट नै फुटेर मातृका यादवले नेकपा माओवादी आफ्नै पार्टी भएको दाबीका बेग्लै पार्टीको नेतृत्वा गरेर वसेका छन् । मणी थापाहरुको समूह पनि नयाँ पार्टीको नाममा छ । यसैबीच आफ्नो पर्टी एकीकृत नेकपा माओवादी पतन भएको भन्दै मोहन वैदले नयाँ पार्टी गठन गरेका छन् । अब के के हुने हो र कुन कुन, कहाँ कहाँ कति पटक फुट्ने र जुटने हो त्यो भने हेर्न बाकी नै छ । तर, यो चाही भनन सकिन्छ कि कम्युष्टले फुट्न जानेका छन्, फुटुछन्, फुटिरहन्छन् ।

नेपालको सन्दर्भमा कम्युनिष्ट पार्टी स्थापनाकालदेखि पार्टीभित्र चलेका अन्तरसंघर्ष र त्यसको परिणामस्वरुप पार्टीभित्र भएका टुटफुट र विभाजनलाई हेर्दा त्यो कुरा पुष्टि हुन्छ ।

अहिले एकीकृत नेकपा माओवादी अन्तरसंघर्षको पेचिलो प्रक्रियाबाट अगाडि बढिरहेको छ । अन्तरसंघर्ष अत्यन्तै भद्दा र नाङ्गो गाली गलौज, आरोप प्रत्यारोपमा विकास भएर सडकमा छरपष्टरुपमा सडकमा आइरहेको छ । पार्टीभित्र चल्ने अन्तरसंघर्ष वा दुई लाइन संघर्ष र यसको सही ढंगले सञ्चालन गर्ने कुरामा आफु अत्यन्तै निपुण रहेको भन्दै गर्व गर्ने नेताहरु अहिले पार्टीमा चलेको अन्तरसंघर्षलाई सही ढंगले व्यवस्थापन गर्ने सन्दर्भमा निरीहजस्तै देखिएका छन् । विगतमा कम्युनिष्ट पार्टीभित्र चलेको अन्तरसंघर्षलाई बुझ्ने र ती अन्तरसंघर्षहरु सञ्चालन गर्ने गलत विधिका कारण नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलनले टुटफुट र विभाजनको लामो श्रृंखला बेहोर्नुपरेको र आफूले त्यसबाट गम्भीर पाठ सिकेको दावी गर्ने नेताहरु अहिले आफू स्वयम् त्यसको शिकार हुँदैछन् ।